Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi

Han, Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 16. yüzyılın ilk yarısında yapıldı; yapım tarihi çoğunlukla 1522 olarak veriliyor. Kale eteği o yüzyıllarda Ankara ticaretinin merkeziydi, tiftik ve deri buradan yola çıkardı. Çengelhan da bu ekonominin içinde çalıştı: kaynaklar hanın tiftik, yapağı ve ham deri satışının yapıldığı bir toptancı merkezi olarak kullanıldığını, bünyesinde debbağhane ve yün deposu barındırdığını yazıyor. Dönemin en büyük hanlarından biri sayılıyordu ve avlulu şeması, ticaretin nasıl kurgulandığını hâlâ okunur biçimde taşıyor. Yirminci yüzyılın sonuna doğru işlevini yitirip atıl kaldı.

Yapı Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden kiralandı ve Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı tarafından 2003 ile 2005 arasında restore edildi; müze Nisan 2005'te ziyarete açıldı. Handa yalnızca teknik bir onarımın izi yok, kişisel bir hafıza da var: Vehbi Koç'un ticarete başladığı yıllarda kullandığı dükkân bu handaydı. Müze zamanla Çengelhan'la sınırlı kalmadı: 2010'ların ortasında yapılan bir restorasyonun ardından komşu Safranhan da yerleşkeye katıldı, sonrasında bir çocuk müzesi binası eklendi. Böylece kale eteğindeki tek bir handan başlayan iş, birbirine yakın birkaç tarihi yapıya yayılan bir müze mahallesine dönüştü. Koleksiyonda binlerce obje bulunuyor; küçük modellerden buhar makinelerine, yazı makinelerinden klasik otomobillere uzanan geniş bir aralık.

Gezinti avlunun çevresine dizilmiş odalarda, tematik bölümler sırayla izlenerek yapılıyor: kara, deniz ve hava ulaşımı, iletişim araçları, bilimsel aletler, sanayi makineleri. Çocuklu ziyaretçiler için araçlar ve makineler en kolay bağ kurulan kısım. Müze pazartesi kapalıdır; salıdan cumaya 10.00-17.00, hafta sonu 10.00-18.00 açıktır ve bilet satışı kapanıştan yarım saat önce sona erer. Devlet müzesi olmadığı için Müzekart burada geçmez, bilet gişeden alınır. Kale kapısının karşısında olduğundan ziyareti kale turuyla, Ulus'taki müzelerle ve kale içindeki kahvelerle aynı güne bağlamak kolaydır.