🕵️Çiçero Operasyonu: II. Dünya Savaşı Casusları

Ulus Meydanı'nın hemen yakınındaki efsanevi Karpiç Lokantası, savaş yıllarında Ankara'nın en tehlikeli masalarına ev sahipliği yapıyordu. Rus göçmen Karpiç'in işlettiği bu zarif restoranda Alman, İngiliz, Amerikan ve Sovyet diplomatları aynı salonda yemek yer, birbirlerinin konuşmalarını dinlemeye çalışırdı.

Karpiç savaşan tarafların diplomatlarını bir orkestra şefi gibi salonun birbirinden uzak köşelerine yerleştirir, birbirlerini rahatsız etmemelerine özen gösterirdi. Görüşmeleri sakıncalı diplomatlar arasında mesaj taşıdığı da anlatılır. Masalara genellikle borş çorbası gibi Rus yemekleri gelirdi. Lokanta bir nevi gayri resmi ateşkes hattıydı. Meydandaki Zafer Anıtı'nın gölgesinde, II. Dünya Savaşı'nın Ankara'daki görünmez cephesini hayal edin.

1928'de açılan Ankara Palas, genç Cumhuriyet'in diplomatik vitriniydi. Atatürk'ün katıldığı Cumhuriyet Baloları bu salonda yapıldı; ancak II. Dünya Savaşı yıllarında balo salonu bambaşka bir rol üstlendi. Müttefik ve Mihver diplomatları aynı mekânda dans ederken birbirlerini izliyor, şampanya kadehlerinin arkasında gizli mesajlar iletiliyordu.

Akşamları bir masada Almanlar, ötekinde İngilizler otururdu. Pek çoğu istihbaratçı olan yabancı gazeteciler de bu salonların müdavimiydi. Aynı yıllarda İngiliz büyükelçisi Knatchbull-Hugessen'in uşağı Elyesa Bazna, patronunun belgelerini fotoğraflayıp Alman büyükelçisi von Papen'in elçiliğine satıyordu. Bu casus tarihe 'Çiçero' adıyla geçecekti. Bugün müze olan bu yapıda, Hereke halıları ve Yıldız porselenleri arasında o gergin gecelerin atmosferini soluyabilirsiniz.

1937'de Şekip Akalın'ın Art Deco üslubuyla tasarladığı Ankara Garı, savaş yıllarında diplomatik postaların ve gizli belgelerin Ankara'ya giriş-çıkış noktasıydı. İstanbul-Ankara ekspresi her gün elçiliklere gizli valiz ve şifreli mesajlar taşırdı.

Trenin yataklı vagonları güvenli bir kurye hattıydı, diplomatik dokunulmazlık sayesinde bavullar aranamazdı. Çiçero'nun filmleri ise Ankara'da el değiştirdi. Bazna onları çoğu zaman bir Ankara sokağına park edilmiş arabada Alman ataşesi Moyzisch'e verirdi. Gar bu hikâyenin kaçış sahnesini gördü. Alman istihbaratçı Moyzisch'in sekreteri Cornelia Kapp gizlice Müttefiklere bilgi veriyordu. 1944'te Amerikan istihbaratının yardımıyla Ankara'dan İstanbul trenine binip ortadan kayboldu. Olay 1952'de 'Five Fingers' adıyla beyazperdeye taşındığında filmin bazı sahneleri Ankara Garı'nda çekildi. Garın yüksek giriş holünde yukarı bakın, Art Deco tavandaki geometrik desenlerin ardında, bir zamanlar dünya savaşının gizli trafiğini barındıran binanın zarif cephesi sizi selamlar.