Ziraat Bankası Müzesi

Ziraat Bankası Müzesi, Ulus'ta Atatürk Bulvarı'nın başında, bankanın genel müdürlük binasının Şeref Salonu'nda hizmet veriyor ve Türkiye'nin ilk bankacılık müzesi olarak anılıyor. 20 Kasım 1981'de, bankanın 118. kuruluş yılında açıldı. Anlattığı şey yalnız bir kurumun geçmişi değil: tarım kredisinin, kâğıt paranın, kasa ve defter düzeninin bu ülkeye nasıl yerleştiğinin hikâyesi. Ulus'ta bir sokak arasında değil, Cumhuriyet'in ilk on yılında başkenti kuran binaların en görkemlilerinden birinin içinde duruyor.

Binayı mimar Giulio Mongeri 1926 ile 1929 arasında tasarladı. Birinci Ulusal Mimarlık akımının başlıca örneklerinden sayılan yapı, ağır taş kütlesi ve dönemin süsleme diliyle başkentin kuruluş yıllarını taşıyor. Mongeri 1909'dan itibaren Sanayi-i Nefise Mektebi'nde ders verdi ve Cumhuriyet'in ilk kuşak mimarlarının yetişmesinde rol oynadı. Ankara'daki Osmanlı Bankası binası ile Türkiye İş Bankası genel müdürlük binası da onun imzasını taşıyor. Yani bina, tek başına, başkentin nasıl kurulduğunu merak edenler için bir ders.

Koleksiyon 1863'e, bankanın kökeni sayılan Memleket Sandığı'na kadar geri gidiyor. Özgün Memleket Sandığı, 1889 tarihli ilk yevmiye defteri, yüz yılı aşkın defterler, hesap makineleri ve daktilolar, altın ve mektup terazileri, kristal hokka takımları, dönem telefonları, banka mühürleri, Osmanlı ve erken Cumhuriyet kâğıt para örnekleri ile 1929'daki bina açılışında kullanılan altın orak ve tepsi vitrinlerde. Şeref Salonu'nda, 1928 tarihli, İbrahim Çallı'nın Harman adlı tablosu asılı; tarımsal kredinin kurumsal öyküsüyle resmin konusu birbirini tamamlıyor.

2017'de başlayan restorasyonun ardından müze Kasım 2019'da bodrum katıyla genişleyerek yeniden açıldı. Aşağı katta Osmanlı mirası ile Cumhuriyet dönemine ayrılmış bölümler, buğday başağı amblemin öyküsünü anlatan kurumsal kimlik bölümü, Fichet kasalarının bulunduğu ana kasa dairesi, kiralık kasalar, dijital gösterim alanları, 1960'lar ve 1970'lerin sponsorlu radyo programlarının dinlendiği Radyo Odası, 1967 ile 1989 arasındaki Ayın Olayları haber filmlerinin gösterildiği sinema ve çocuklar için etkinlik alanı bulunuyor.

Müze pazartesi ve resmi tatiller dışında hafta içi ve hafta sonu 09.30 ile 17.30 arasında açık; giriş ücretsiz. Okul ve grup ziyaretleri için önceden randevu isteniyor. Ulus'un yürünebilir ölçeği bu ziyareti kolaylaştırıyor: Roma Hamamı, Hacı Bayram Camii, Cumhuriyet Müzesi ve I. TBMM binası yakın çevrede, Ankara Kalesi kısa bir yokuş yukarıda. Bina hâlâ çalışan bir genel müdürlük olduğu için müzeye giriş bankanın kendi düzenine tabi; ziyareti mesai saatlerine göre planlamak, kalabalık bir grupla geliyorsanız önceden haber vermek en sağlıklısı.