II. TBMM Binası (Cumhuriyet Müzesi)
Mimar Vedat Tek tarafından tasarlanan bu görkemli yapı, 1924'ten 1960'a kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ikinci binası olarak kullanıldı. Cumhuriyet'in ilanı ve halifeliğin kaldırılması ilk meclis binasında gerçekleşti. Bu salonda Ekim 1924'ten sonraki devrim kanunları kabul edildi, Atatürk 1927'de Nutuk'u burada okudu.

Günümüzde Cumhuriyet Müzesi olarak hizmet veren bina, Genel Kurul Salonu'nu orijinal düzeniyle koruyor. Cumhurbaşkanlığı locası, milletvekili sıraları ve kürsü dönemin atmosferini yaşatır. Müzede ayrıca Cumhuriyet dönemi belgeleri, fotoğraflar ve kişisel eşyalar sergilenmektedir.
Anılarda İkinci Meclis
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
TBMM'nin kendi yayınlarına göre Meclis bu binada 18 Ekim 1924'ten 27 Mayıs 1960'a kadar çalıştı. Necati Tonga'nın sayımına göre Meclis'teki şair ve yazar sayısı ilk dönemdeki 13'ten 1940'larda 50'nin üstüne çıktı. Ahmet Hamdi Tanpınar 1943-1946 arasında Maraş milletvekili olarak bu Meclis'te bulundu.
İsmail Habib'e göre Fazıl Ahmet Aykaç milletvekili olduktan sonra Meclis'in temposu yüzünden neredeyse hiç yazamadı.
Tanıklık İsmail Habib Sevük, Edebî Yeniliğimiz C.2, 1932 s. 345, Tonga 2016 s. 116 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 116.
Tanpınar Ahmet Kutsi Tecer'e de hocalıktan bıktığını yazdı ve mektubu “Arabaya koşulacağım” diye bitirdi. 1943'te Maraş milletvekili oldu.
Tanıklık Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Ahmet Kutsi Tecer'e mektubu, Zeynep Kerman haz., Tanpınar'ın Mektupları, 1992 s. 42, Tonga 2016 s. 115 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 115. Kaynaklar bu ayrıntıda ayrışıyor.
Dördüncü dönemin ilk oturumunu 4 Mayıs 1931'de en yaşlı üye sıfatıyla 79 yaşındaki Abdülhak Hâmit açtı.
Tanıklık Adile Ayda, Böyle İdiler Yaşarken, Gündoğan aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 140.
Halit Fahri Ozansoy bir gün basın locasından baktığında kürsüde Faruk Nafiz'i bütçe rakamlarını okurken gördü. Fazıl Ahmet Aykaç ise basın locasının dibindeki sırada dalgın dalgın kitap okuyordu.
Tanıklık Halit Fahri Ozansoy, Edebiyatçılar Çevremde, 1970, Gündoğan aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 161.
1948 olduğunu düşündüğü Cumhuriyet Bayramı'nda sabah annesiyle Ankara Palas'ın kaldırımında yerlerini aldılar. Karşı kaldırımdaki Meclis'e bayramı kutlamaya gelip ayrılan diplomatları izlediler. Yabancı misyon temsilcileri törene geleneksel, ulusal giysileri ve başlıklarıyla katılıyordu, bunlar o gün ona çok ilginç gelmişti.
Tanıklık Savaş Sönmez, 1950'lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Okuduğumuz kaynak Savaş Sönmez, 2016, s. 194.
Meclis Bahçesi
Meclis binasının çevresinde
Dinçer'e göre yeni Meclis binasıyla birlikte binadan İstasyon ve İstanbul caddelerinin kesiştiği köşeye kadar uzanan geniş alan halka açık bir park ve çiçek bahçesi olarak düzenlendi, halk ona Meclis Bahçesi dedi. Özaloğlu'na göre öğleden sonraları burada Riyaseti Cumhur Bandosu'nun çaldığı müzik ve halk konserleri dinlenirdi. Dinçer'e göre bahçenin önemli bir kısmı 1960'tan sonra Yenimahalle'ye giden dolmuş ve minibüslerin terminali oldu.
Bu bölümün kaynakları
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Savaş Recep Sönmez. 1950’lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(2), s. 189-204. DOI: 10.5505/jas.2016.92063. 2016. Kaynağa git
- Güven Dinçer. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git
- Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git
- Ömer Ekşi, Mehmet Şenol ve Serpil Başkurt. TBMM binaları. TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Daire Başkanlığı, Tanıtım Kitapları Serisi 10. TBMM Kütüphanesi kayıt 11543/2347. 2005. Kaynağa git
- M. Orhan Okay. Tanpınar, Ahmet Hamdi. TDV İslam Ansiklopedisi, cilt 39. 2010. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- 100. Yıl Çarşısı · 1981-2023 · yaklaşık 160 m
- Millet Bahçesi · 1900'ler-1969 · yaklaşık 160 m
- Fresko Bar · 1920'ler · yaklaşık 190 m
- Karpiç Lokantası · 1920'ler-1962 · yaklaşık 220 m
- Akba Kitabevi · 1932-1968 · yaklaşık 220 m
Ziyaret bilgileri
- Saatler
- Her gün 09.00-17.00; gişe 16.45; yazın 1 Mayıs-1 Ekim 09.00-19.00
- Giriş
- T.C. vatandaşları için Müzekart geçerli. Güncel ücret muze.gov.tr'de yayımlanıyor. Sesli rehber hizmeti var.
Nasıl gidilir
Ulus'ta, Cumhuriyet Caddesi üzerinde. I. TBMM binası aynı caddede, birkaç dakika ötede. M1 metrosunun Ulus durağından kısa bir yürüyüşle ulaşılır.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,3 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 250 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Bu mekan bir rotanın durağı
Tek bir yeri değil, o yerin içinde durduğu hikayeyi yürümek için.
Sık sorulanlar
- II. TBMM Binası (Cumhuriyet Müzesi) nerede, nasıl gidilir?
- Ulus'ta, Cumhuriyet Caddesi üzerinde. I. TBMM binası aynı caddede, birkaç dakika ötede. M1 metrosunun Ulus durağından kısa bir yürüyüşle ulaşılır.
- Ziyaret saatleri nedir?
- Her gün 09.00-17.00; gişe 16.45; yazın 1 Mayıs-1 Ekim 09.00-19.00
- Giriş ücretli mi?
- T.C. vatandaşları için Müzekart geçerli. Güncel ücret muze.gov.tr'de yayımlanıyor. Sesli rehber hizmeti var.
- Burada ne görülür?
- 1924-1960 parlamento binası. Mimar Vedat Tek tasarımı.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Ankara Palas Müzesi
1928 yapımı Cumhuriyet konukevi, Şubat 2024'te müzeye dönüştürüldü.
MüzeI. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi)
23 Nisan 1920'de açılan Meclis, Milli Mücadele'nin yönetildiği bina.
MüzeZiraat Bankası Müzesi
Giulio Mongeri tasarımı 1929 binada, Türkiye'nin ilk banka müzesi.
MüzeTürkiye İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi
Mongeri tasarımı binada ekonomi tarihi.
MüzeASBÜ Hazine Müzesi
Cumhuriyet'in ilk hazine kasasını, 1926 tarihli eski Başvekalet ve Maliye binasında sergileyen müze.
MüzePTT Pul Müzesi
Clemens Holzmeister tasarımı binada filateli ve haberleşme tarihi.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: muze.gov.tr, aa.com.tr, tr.wikipedia.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.