Ankara Kalesi'nin parçası
Kale Kapısı ve İlhanlı Kitabesi
Ankara Kalesi'ni iki halka olarak düşünmek işe yarar: tepedeki iç kale ve şehri saran dış surlar. Dış surun anıtsal girişi Hisar Kapısı, halk arasındaki adıyla Kale Kapısı. Kalenin ilk ne zaman kurulduğu kesin olarak bilinmiyor. Ankara Valiliği kayıtları izleri Galat yerleşimine kadar götürüyor ve kalenin Roma döneminde onarıldığını yazıyor. İç surları Bizans 7. yüzyılda örmüş; 1071'den sonra bölgeye hâkim olan Selçuklular kaleyi onarıp genişletmiş, kuzeybatı kesimde bir Selçuklu sultanının onarım kitabesi duruyor. Aynı kayıtlara göre iç kale 14 ile 16 metre yüksekliğindeki kırk iki burçla çevrili, dış surlar ise şehri kalp biçiminde sarıyor.
Kapıyı asıl özel kılan şey üzerindeki taş. 1330 tarihli Farsça kitabe, İlhanlı döneminden kalma nadir bir belge ve dönemin vergi ile ticaret düzenlemeleri açısından büyük önem taşıyor. Metin haksız vergi ve buğday öşrü toplanmamasını buyuruyor, hangi ölçü ve para birimlerinin geçerli olduğunu sayıyor. Yani şehrin kapısına asılmış bir yolsuzluk uyarısı. Kaynaklar kitabeyi İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han dönemine bağlıyor. Ortaçağ Anadolu'sunda vergi ve ticaret düzenine dair yazılı kaynak az olduğu için bu birkaç satır, bir sur taşından çok daha fazlasını anlatıyor.
Kapının solundaki burcun tepesinde ise bambaşka bir dönem duruyor. Kitabesine göre 1884'te, dönemin Ankara valisi Sırrı Paşa'nın buyruğuyla ve Hacı Süleyman Refik Efendi'nin gözetiminde bu burcun üstüne bir saat kulesi yapıldı. Üç katlı yapının orta katında saat kadranı, üst balkonunda çan var. Çanın üzerinde 1884'te Strazburg'da Louis Edel tarafından yapıldığı yazılı. Kule 15 Mayıs 1987'de üçüncü derece kentsel sit olarak tescillendi, 2007'de restore edildi. Savunma için yükseltilmiş bir burcun kamusal zaman ölçme aracına dönüşmesi, kalenin işlev değiştirme hikâyesinin en görünür kanıtı.
Ziyaretçi için burası üç dakikada geçilecek bir kapı değil, üst üste yığılmış yüzyılların eşiği. Surların örgüsünde eski yapılardan sökülüp getirilmiş devşirme mimari parçalar seçilir, kitabe kapının üzerinde yüksekte durur, saat kulesi de fotoğrafın çerçevesini tamamlar. Kapıdan geçtikten sonra Hisar'ın dar sokakları başlıyor; sur üstündeki seyir noktalarından şehir bütün genişliğiyle görünüyor. Bilet ve kapanış saati yok, ama yokuş dik ve taş döşeme yağmurdan sonra kaygan oluyor.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Ankara Sıhhat Yurdu, Anafartalar · 1931-1934 · yaklaşık 310 m
- Türk Ocağı'nın ilk binası · 1923-1930 · yaklaşık 320 m
- Himaye-i Etfal Parkı · 1930-1950'ler · yaklaşık 330 m
- Sus Sineması · 1938-1980'lerin ortası · yaklaşık 370 m
- Samanpazarı Meydanı ve Esen Park · 1930'ların sonu-1980'ler · yaklaşık 390 m
Nasıl gidilir
Metro M1 hattında Ulus istasyonunda inip Hisarparkı Caddesi'nden yokuş yukarı yaklaşık 15 dakika yürüyün. Ulus Meydanı'ndan kaleye doğru giden EGO otobüsleri ve dolmuşlarla da çıkabilirsiniz.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,1 km
- En yakın raylı istasyon
- Yenişehir (Başkentray), kuş uçuşu 1,1 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.İç kaleyi çoğu beşgen planlı, 14 ile 16 metre yüksekliğinde kırk iki burç çeviriyor. Dış surlar ise şehri kalp biçiminde sarıyor.
- 2.Kapının üzerindeki 1330 tarihli Farsça kitabe haksız vergi ve buğday öşrü alınmasını yasaklıyor, geçerli ölçü ve para birimlerini sayıyor. Kısacası şehir kapısına asılmış bir yolsuzluk uyarısı.
- 3.Kapının solundaki burcun tepesindeki saat kulesi 1884'te eklendi. Çanının üzerinde aynı yıl Strazburg'da Louis Edel tarafından yapıldığı yazıyor.
Ziyaretçi ipuçları
- •Kitabe kapının üzerinde ve yüksekte duruyor. Yakın plan için telefonun optik zumu ya da küçük bir dürbün işinizi görür.
- •Sabahın erken saatlerinde kapının önü boş oluyor. Öğleden sonra tur grupları ve kafe kalabalığı fotoğrafı zorlaştırıyor.
- •Kapıdan geçtikten sonra Hisar'ın dar sokaklarından sur üstündeki seyir noktalarına çıkın; Ankara'nın en geniş manzarası orada.
- •Yokuş dik ve taş döşeme yağmurda kaygan. Düz tabanlı, kavrayan bir ayakkabı şart.
Sık sorulanlar
- Kale Kapısı tam olarak nerede?
- Ankara Kalesi dış surlarının ana girişi, Altındağ'da Hisar bölgesinde. Haritada Hisar Kapısı ya da Ankara Saat Kulesi araması sizi doğrudan noktaya götürür.
- Kitabede ne yazıyor?
- 1330 tarihli Farsça metin haksız vergi ve buğday öşrü toplanmamasını buyuruyor, geçerli ölçü ve para birimlerini sayıyor. Dönemin vergi ve ticaret düzenlemeleri açısından önemli bir belge sayılıyor; kaynaklar kitabeyi İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han dönemine bağlıyor.
- Ziyaret ücretli mi, saati var mı?
- Kapı açık alanda; bilet ve kapanış saati yok. Kale içindeki müze, dükkân ve kafelerin kendi çalışma saatleri var.
- Ankara Kalesi'nin kaç kapısı, kaç burcu var?
- Dış surun iki ana kapısı Dış Kapı ve Hisar Kapısı. Ankara Valiliği kayıtlarına göre iç kaleyi beşgen planlı, 14 ile 16 metre yüksekliğinde kırk iki burç çeviriyor.
- Saat kulesi kaleye ne zaman eklendi?
- 1884'te. Kitabesine göre dönemin Ankara valisi Sırrı Paşa'nın buyruğuyla ve Hacı Süleyman Refik Efendi'nin gözetiminde yapıldı. Kule Hisar Kapısı'nın sol burcunun üstünde yükseliyor, 2007'de restore edildi.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Çukur Han
Atpazarı'nda 16-17. yüzyıldan kalma ahşap ağırlıklı han. Uzun yıllar harap kaldı, 2010'dan beri otel.
TarihiPilavoğlu Han
16. ya da 17. yüzyıldan kalma, içinde atölyeler ve kafeler bulunan avlulu han.
TarihiPirinç Han
18. yy, antikacılar ve sahafların mekanı.
TarihiKesikbaş Türbesi
14. yy, gizemli baldaken (açık) türbe. Dört sütun, tuğla kemerler ve kirpi saçaklar.
TarihiSultan Alaeddin Camii
1197-98, İç Kale'de surlara yaslanmış. Ceviz minberi kitabesine göre 1197 tarihli. Ankara'nın bilinen en eski camisi.
TarihiAhi Şerafeddin Türbesi
1330, Ahilik teşkilatının izi. İki sandukası altıgen mavi çinilerle kaplı. Ahi Şerafeddin'in oymalı ceviz sandukası 1933'ten beri Etnografya Müzesi'nde.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: ankara.gov.tr, tr.wikipedia.org, platinonline.com
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.