Pirinç Han

Kayıtlara göre asıl Pirinç Han 17 ve 18. yüzyıllarda inşa edilmişti. 20. yüzyılın başında, yaygın anlatıya göre 1930'larda, içindeki mescitle birlikte yıkıldı ve yerine bir ilkokul yapıldı. Adın nereden geldiği kesin değil: kayıtlar hanı 17. yüzyılda Rumeli kazaskeri Emin Mehmet Efendi ile ilişkilendiriyor, başka bir kayıt 1739 tarihli bir vakfı işaret ediyor, iki tarihlendirme birbirini tutmuyor. Adın pirinç madeniyle mi yoksa çeltikle mi ilgili olduğu yolundaki açıklamalar ise halk arasında dolaşan yorumlar, belgeli değil.

Bugün Pirinç Han denen yapı 18 ile 19. yüzyıla tarihleniyor. Ahşap karkas ve kerpiç dolguyla yapılmış; alaturka kiremitli çatısı, ahşap saçakları, üst katlarda ahşap konsollara oturan çıkmaları var. Katlar arasında ahşap merdivenler, ortada dikdörtgen bir avlu, avluya açılan kemerli bir giriş bulunuyor. Yapının konut olarak inşa edilip sonradan ticarete dönüştürülmüş olma ihtimali kayıtlarda açıkça geçiyor. 1985'te geleneksel öğeleri korunarak restore edildi, cepheler bu sırada boyandı. Girişteki duvarda Faruk Nafiz Çamlıbel'in Han Duvarları şiirinden dizeler yazılı; kervan hanlarının hüznünü anlatan bir şiirin, bugün antikacılara ev sahipliği yapan bir avlunun kapısında durması yerinde bir tesadüf.

Ziyaret kısa ama verimli. Avluya girip üç katı dolaşmak yarım saat sürmez; asıl vakit dükkânlarda geçer. Eski fotoğraflar, madeni eşya, plak, gravür, saat ve bakır kaplar burada satılıyor ve pazarlık olağan. Han, Ulus gezisinin doğal bir parçası: Atpazarı Meydanı, Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve kale kapısı yürüme mesafesinde.