Sıhhiye Orduevi
Sıhhiye Orduevi Atatürk Bulvarı'nın batı yakasında, Zafer Meydanı'nın kuzeyinde durur. Parselde önce Jül Fresko'nun işlettiği Hale Gazinosu vardı. Milli Müdafaa Vekaleti gazinoyu 1929'da satın aldı ve İtfaiye Meydanı'ndaki Zabitan Misafirhanesi'ni buraya taşıdı. Ordu Zabitan Yurdu adını alan bu yapı sonra yıkıldı, yerine bugünkü Orduevi yapıldı.
Binanın mimarı kaynaklarda farklı geçer. Kaynakların çoğu binayı Clemens Holzmeister'e verir. Turan Tanyer ise Orduevi'nin Ernst A. Egli'nin tasarımı olduğunu yazar. Yapım yılları da kaynaklarda 1930-1931 ya da 1929-1933 olarak geçer.
Yapı U biçiminde, zemin üstü üç katlı bir ana kütleden ve bu kütlenin bir kolunun doğu batı yönünde uzatılmasından oluşur. Giriş katında mağazalar, restoran ve kulüp gibi ortak mekanlar vardı. Üst katlarda koridor boyunca banyolu konuk odaları dizilirdi. Zemin kat taşla, üst katlar serpme sıvayla kaplandı. Kültür Envanteri'ne göre cephedeki çıkmalar ve balkon girintileri Holzmeister'in Milli Savunma Bakanlığı binasını anımsatır.
Bina sonradan iki kat yükseltildi. Erdoğan, Günel ve Narince'ye göre bu ekle yapının mimari özelliği bozuldu. Sıhhiye yönündeki boşluğa da bir ek bina yapıldı. Orduevi Sineması Atatürk Bulvarı ile Necatibey Caddesi'nin kesiştiği yerdeydi. Sinemanın açılış yılı kaynaklarda 1965 ya da 1969 olarak geçer. Metin Felekoğlu'na göre sinema 1980'lerin başında kapandı.
Bina 1988'de birinci derece kültür varlığı olarak tescil edildi. 2007'de onarım görmüş bina orduevi olarak kullanılıyordu. OpenStreetMap'te çevresi bugün de Sıhhiye Orduevi adıyla askeri alan olarak işaretli. Orduevi askeri bir sosyal tesis olduğu için içine girilemiyor, Bulvar cephesi dışarıdan görülebilir.
Anılarda Orduevi
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
1942'de askerliğini yapmak için Ankara'ya geldi, Necatibey Caddesi'ndeki askerlik şubesinde subaydı. O yıllarda yemeklerini Sıhhiye Orduevi'nde yerdi. 1946'da evlenince akşamları eşiyle dışarıda yemeye başladılar. “Subayken Orduevi idi, sonradan Sakarya Caddesi'ne gitmeye başladık.”
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1940'larda Ankara'ya gelmiş bir demiryolu memuru. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 187.
Holzmeister'in orduevini dönemi için şık bir bina olarak hatırlıyordu. Sonradan yapılan eki beğenmedi, arkasına yapılan sinemayı da bambaşka havada bir yapı buldu. “Eski orduevi, yeni orduevi, arkada da hiç alakası olmayan sinema.”
Tanıklık Nejat Ersin, Özaloğlu'nun 2003 söyleşisi. Okuduğumuz kaynak Serpil Özaloğlu, 2006, s. 320.
Bu bölümün kaynakları
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Hale Gazinosu · 1920'ler-1929 · yaklaşık 10 m
- Ankara Sineması · 1940'lar-1980'ler · yaklaşık 70 m
- Boğaziçi Pastanesi · 1947-1970'ler · yaklaşık 150 m
- Türk Dil Kurumu'nun Cihan Sokağı'ndaki evi · 1950'ler · yaklaşık 160 m
- Sabahattin Eyuboğlu'nun evi, Yeşil Apartmanı · 1939-1947 · yaklaşık 170 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Orduevi askeri bir sosyal tesis, ziyarete açık değil.
Nasıl gidilir
Orduevi Atatürk Bulvarı'nın Sıhhiye ile Kızılay arasındaki bölümünde, Zafer Meydanı'nın kuzeyinde. M1 metro hattının Sıhhiye istasyonundan Kızılay yönüne yaklaşık 4 dakika yürüyün.
- İlçe
- Çankaya
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 570 m
- En yakın raylı istasyon
- Sıhhiye (M1), kuş uçuşu 290 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Kültür Envanteri'ne göre Holzmeister'in çıkmalı cephe düzeni Josef Hoffmann'ın 1904'te tasarladığı Purkersdorf Sanatoryumu'nu anımsatır ve Viyana'nın kübik mimarlık geleneğini sürdürür.
- 2.Tanyer'e göre 1936 Temmuz'unda Kızılay Haftası için İstanbul'dan gelen yabancı kadın artistler bir gece de Orduevi'nde Yenişehirlilere gösteri sundu.
- 3.Felekoğlu'na göre Orduevi Sineması günde iki seans gösterim yapardı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Orduevi askeri bir tesis, içine girilemiyor. Binayı Atatürk Bulvarı'nın karşı kaldırımından görebilirsiniz.
- •Karşı köşede eski Yüksel Palas, güneyde Zafer Meydanı ve Zafer Çarşısı Sahafları var.
Sık sorulanlar
- Sıhhiye Orduevi nerede, nasıl gidilir?
- Orduevi Atatürk Bulvarı'nın Sıhhiye ile Kızılay arasındaki bölümünde, Zafer Meydanı'nın kuzeyinde. M1 metro hattının Sıhhiye istasyonundan Kızılay yönüne yaklaşık 4 dakika yürüyün.
- Giriş ücretli mi?
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Orduevi askeri bir sosyal tesis, ziyarete açık değil.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 10 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Zafer Meydanı'nın kuzeyinde, Hale Gazinosu'nun yerinde 1930'ların başında yapılan subay orduevi. Mimarı kaynaklarda Holzmeister ya da Egli diye geçer.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Yüksel Palas
Sıhhiye'de Orduevi'nin karşısında 1949'da açılan, Yenişehir'de otel olarak yapılan ilk bina. Sonra Milli Savunma Bakanlığı'na geçti, askeri misafirhane oldu.
MimariEski Sağlık Bakanlığı Binası
1926-27'de Theodor Jost'un tasarladığı, Sıhhiye Meydanı'na adını veren bakanlık binası. Bugün Ankara Valiliği kullanıyor.
MimariÖztuğ ve Lale Pasajları
Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nin Ihlamur Caddesi köşesinde yan yana duran iki pasaj. Ankaralılar yıllarca ikisine de Amerikan Pazarı dedi.
MimariAnd Çarşısı
Atatürk Bulvarı'nda, 1938 tarihli And Apartmanı'nın yerinde yükselen çarşı ve iş hanı. Yürüyen merdiveni çokgen bir cam çatıdan ışık alır.
MimariÜlkealan Pasajı
Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nde, Necip Bey Apartmanı'nın zemin ve bodrum katlarına açılan pasaj. 1968'de açıldı, spor malzemesiyle tanınır.
MimariKocabeyoğlu Pasajı
Atatürk Bulvarı ile İzmir 1 Caddesi'ni birbirine bağlayan pasaj. 1950'lerde iki apartmanın zemin ve bodrum katlarına açıldı, Ankara'nın ilk pasajlarından biri sayılır.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org, kulturenvanteri.com
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.