Örtmeli Mescidi
Örtmeli Mescidi Samanpazarı'nın altındaki eski Yahudi Mahallesi'nde, Kalyon Sokak'ta durur. Resmi kayıtlarda adı Hoca Hundi ya da Hoca Hindi Mescidi diye geçer. İbrahim Hakkı Konyalı'ya göre kapısının üstünde geniş bir sundurma ve saçak bulunduğu için mabet Örtmeli adıyla tanındı. Konyalı 1978'de karşısındaki sokağın da Örtme Baş adını taşıdığını yazar.
Mescidin resmi adı mahallenin eski adıyla aynıdır. Aslı Ay ile Serpil Ersöz'e göre mahallenin adı 1522 kayıtlarında Hucendi, 1785-1830 arasındaki belgelerde Hacendi, 1830'dan sonra Hoca Hundi diye geçer. Osmanlı kayıtlarında mahalle Müslüman ve gayrimüslim diye iki bölüme ayrılırdı. 1924 Ankara haritasında mescit Hoca Hindi Müslim Cami diye işaretlidir ve Havra'nın güneyinde, Kurşunlu Camii'nin batısında görünür.
Mescidin yapım tarihi bilinmiyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü 1983'te onun 15. yüzyılda yapıldığını tahmin eder, Gönül Öney'in çalışmasına dayanan Mustafa Beyazıt ise 14-15. yüzyıla tarihler. Konyalı'nın 1978'deki tarifine göre duvarlarının alt kısmı taş, üstü kerpiçtir. Dışarıda sol köşede kalın bir mermer sütun durur, son cemaat yerinin tam ortasında şerefesi olmayan kısa bir minare yükselir.
Vakıflar'ın tarifine göre dıştan çok sade görünen mescidin içinde ahşap direkler tavanı taşır. Yuvarlak ağaç kirişlerin alt yüzleri oyma palmetlerle süslüdür, büyük kirişlerin yanları ve pervaz çıtaları aşı boyalı nakışlarla bezelidir. Tavana kadar yükselen mihrabı Kelimei Tevhit yazılı bir bordür, mukarnaslı ikinci bir bordür ve geçme motifli üçüncü bir bordür çevreler. Mihrap nişinin üstündeki köşeleri mavi beyaz ve kahverengi sırlı seramikler süsler, en üstte Ayetel Kürsi yazılıdır. Kültür Envanteri'ne göre mescit ahşap tavan işçiliği, devşirme yapı malzemeleri ve kalem işi süslemeleriyle dikkat çeken erken dönem bir Osmanlı camisidir.
Konyalı 1978'de mescidin bitişiğinde İstiklal İlkokulu'nun bulunduğunu yazar, mescidin yanında bugün de bir okul var. Mescit bugün de mahallede ayakta duruyor.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Samanpazarı Meydanı ve Esen Park · 1930'ların sonu-1980'ler · yaklaşık 130 m
- Türk Ocağı'nın ilk binası · 1923-1930 · yaklaşık 130 m
- Himaye-i Etfal Parkı · 1930-1950'ler · yaklaşık 250 m
- Ankara Sıhhat Yurdu, Anafartalar · 1931-1934 · yaklaşık 260 m
- Sus Sineması · 1938-1980'lerin ortası · yaklaşık 330 m
Nasıl gidilir
M1 metro hattının Ulus istasyonundan yaklaşık 15 dakika yürüme mesafesinde. Mescit Samanpazarı'na yakın, Anafartalar Caddesi'ndeki Kurşunlu Camii'nin batısındaki eski mahallenin içinde, Kalyon Sokak'ta.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 1,7 km
- En yakın raylı istasyon
- Yenişehir (Başkentray), kuş uçuşu 680 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Halk mescide kapısının üstündeki geniş sundurma ve saçak yüzünden Örtmeli adını verdi. Konyalı'ya göre karşısındaki sokak da Örtme Baş diye anılırdı.
- 2.Mihrap nişinin üstündeki köşeleri mavi beyaz ve kahverengi sırlı seramikler süsler.
- 3.Mescidin bir de sadaka taşı var, Kültür Envanteri onu 2023'te fotoğrafladı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Mescit bir ibadet yeri, ziyaret ederken namaz vakitlerine ve ibadet edenlere saygı gösterin.
- •Çevredeki eski evlerde bugün aileler oturuyor, sokakları sessizce gezin.
- •Eskicioğlu Camii, Ankara Sinagogu ve Kurşunlu Camii birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Örtmeli Mescidi nerede, nasıl gidilir?
- M1 metro hattının Ulus istasyonundan yaklaşık 15 dakika yürüme mesafesinde. Mescit Samanpazarı'na yakın, Anafartalar Caddesi'ndeki Kurşunlu Camii'nin batısındaki eski mahallenin içinde, Kalyon Sokak'ta.
- Giriş ücretli mi?
- Ücretsiz. Mescit bir ibadet yeri.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 15 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Osmanlı dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Eski Yahudi Mahallesi'nde, Kalyon Sokak'ta 14-15. yüzyıla tarihlenen küçük mescit. Adını kapısının üstündeki geniş sundurma ve saçaktan alır.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Ankara Sinagogu
Eski Yahudi Mahallesi'nin Birlik Sokak'taki sinagogu. Kitabesi 1907 tarihli, ibadet yeri ve ziyarete açık değil.
TarihiEskicioğlu Camii
Eski Yahudi Mahallesi'nin güneybatı ucunda, kerpiç duvarlı, sade bir Osmanlı mahalle camisi. 1924 haritasında Öksüzce Camii adıyla geçer.
TarihiKurşunlu Camii
16. yy, Anafartalar Caddesi üzerinde klasik Osmanlı camii. Kurşun kaplı kubbesiyle adını almış.
TarihiŞengül Hamamı
Ulus'ta hâlâ çalışan tarihi çifte hamam. Kadınlar bölümünün duvarında eski Acı Çeşme durur.
TarihiAhi Elvan Camii
14. yy sonu, ahşap direkli cami.
TarihiPirinç Han
18. yy, antikacılar ve sahafların mekanı.
Bu sayfa son olarak 4 Kasım 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org, wikidata.org, kulturenvanteri.com, cdn.vgm.gov.tr, cdn.vgm.gov.tr, dergipark.org.tr, dergipark.org.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.